KIRGIZ-TÜRK KEMİK İLİĞİ NAKLİ MERKEZİ AÇILMASI PROJESİ” Bişkek, 27 Haziran, (KABAR). Kırgızistan’da ve Bölge Cumhuriyetlerinde Kemik İliği Nakli konusunda yeterli donanıma sahip Tıp Merkezlerinin bulunmaması, teşhis ve tedavi hizmetlerinin yetersizliği gerekçesiyle başlanılan bu proje ile; Kırgızistan’da Hematoloji hizmetlerinin geliştirilmesi, Kırgız Hematoloji Merkezinde kemik iliği nakli yönteminin ilerletilmesi ve kurulacak Merkezle teşhis ve Tedavi hizmetlerinin bölge insanına ulaştırılması amaçlanmaktadır.
Kemik iliği transplantasyonu ve kök hücre tedavileri son yıllarda tüm dünyada ve ülkemizde başarı ile yapılmakta olan bir tedavi yöntemidir. Bu tedaviler hali hazırda lösemi (kan kanseri), lenfoma (lenf bezi kanseri) akdeniz anemisi (thallasemia) immun yetmezlikler gibi hastalıklarda başarı ile yapılabilir durumdadır. Ülkemizde ise yılda ortalama 400 civarında kemik iliği nakli ve kök hücre tedavileri başarı ile yapılmaktadır. Son yıllarda ülkemizde uygulanan bu yöntem Kemik İliği Nakli ve Doku Bilgi Bankası Derneği ile Azerbaycan Sağlık Bakanlığı işbirliğinde, Azerbaycan’da da uygulanmış ve başarılı sonuçlar elde edilmiştir.
T.C. Başbakanlık Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Kemik İliği Nakli ve Doku Bilgi Bankası Derneği Başkanlığı ve K.C. Sağlık Bakanlığı Kırgız Ulusal Hematoloji Merkezi Başkanlığı İşbirliğinde “Kırgızistan’da Hematoloji Hizmetleri ve Kemik İliği Nakli Yönteminin Geliştirilmesi” Projesi Temmuz 2004 tarihinde başlamış ve Eylül 2006 tarihinde tamamlanması öngörülmüştür.
Proje ile Ülkemizde bu alanda sahip olunan bilgi birikiminin aktarımı ve teknik destek ile Kırgızistan’da uluslararası akreditasyona sahip bir “Kemik İliği Nakli Merkezi” kurulacak ve ülkenin en önemli sosyal sorunlarından biri olan sağlık alanında altyapıların oluşturulması yönünde teknik yardım sağlanmış olacaktır.
Kırgızistan’da Hematoloji Hizmetleri ve Kemik İliği Nakli Yönteminin Geliştirilmesi” Projesi 3 aşamadan oluşmaktadır:
• Bilgi Aktarımı
• Kırgız-Türk Kemik İliği Nakli Merkezinin Kurulması
• Transplantasyonun Gerçekleştirilmesi
Projenin 1.aşaması olan bilgi aktarımı süreci, 3’ü teorik ve 1’i uygulamalı eğitim olmak üzere 4 basamaktan oluşmuştur. Ülkemizin bu alanda önde gelen üniversitelerin öğretim elemanları tarafından Kırgızistan’da yaklaşık 40 Doktor ve hemşireye 3 aşamada teorik eğitim verilmiştir. Eğitim programının 3.sünün tamamlanmasını müteakip, Manas Üniversitesinde Türkçe Kurslarına katılarak kursu tamamlayan 22 doktor ve hemşire içerisinde yapılan sınavda başarılı olan 4 doktor ve 2 hemşire projenin 4. ve son aşaması olan ülkemizdeki üniversiteler tarafından hazırlanan 3 ay süreli eğitim programına katılmak üzere belirlenmiştir. Söz konusu program 3 Mayıs-29 Temmuz 2006 tarihleri arasında tamamlanmıştır.
Kırgızistan İlmi Hematoloji Merkezi’nde (KİHM) görevli Dr. Asel İsmailova, Dr. Borno Mamazakirova, Dr. Şerbet Cusupova, Dr. İrina Tsopova, Hem. Çınara Çokoeva ve Hem. Merim Toktogulkızı’ndan oluşan 6 kişilik heyet 3 Mayıs 2006 tarihinde başlatılan program kapsamında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Ana Bilim Dalında, erişkin nakli uygulamasına staj programına katılmışlar ve program süresince lösemili ve lenfomalı yetişkin hastalara yapılan nakil uygulamalarında bulunmuşlardır.
4 Doktor ve 2 hemşireden oluşan KİHM görevlileri için “Çocuk hematolojisi” dalında da bilgi ve tecrübe kazanmalarını teminen, Akdeniz Anemisi (Thallasemia) olan hastaların yoğun olduğu “Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastalıkları ve Çocuk Sağlığı Ana Bilim Dalı”nda staj programı hazırlanmış ve 29 Temmuz 2006 tarihinde program tamamlanmıştır.
Proje kapsamında insan kaynaklarının geliştirilmesine yönelik program tamamlanmış ve merkezin ekipman ve malzeme donanımına geçilmiştir. İnşaatı Kırgız tarafınca yapılan Kemik İliği Nakli Merkezi için ihtiyaç duyulan ekipman ve malzemeler TİKA tarafından temin edilerek montajı yapılmıştır.
Merkezin açılışı 5 Ağustos 2006 tarihinde T.C. Devlet Bakanı Prof. Dr. Beşir ATALAY ve Kırgızistan Sağlık Bakanı Şayloobek NİYAZOV’un katılımıyla gerçekleştirilmiştir.
Merkez için getirilen son parti ekipmanların montajı ve Merkez çalışanlarının bu ekipmanların kullanımına dair bilgilendirilmesi işlemi de 20-24 Şubat 2007 tarihleri arasında ülkeye gelen uzman tarafından tamamlanmış ve Merkez operasyona hazır hale getirilmiştir.
Bu çerçevede, 28-31 Mart 2007 tarihleri arasında Hematolog Doç. Dr. Süleyman L. DİNÇER ve Kardiyolog Doç. Dr. Can Özer, Merkez’de tedavi edilecek ilk hastanın seçimi ve ilk transplantasyon hazırlıklarını tamamladılar. Kırgız ve Türk doktorların birlikte gerçekleştirecekleri ilk kemik iliği nakli operasyonu 13 Haziran 2007 tarihinde yapılmıştır.
